Mfv Yiğit Hukuk Bürosu İstanbul

Otonom Araçlar ile İlgili Uluslararası Mevzuat ve Gelişmeler 2020

admin — Fri, 03 Jul 2020 13:06:36 +0000

İndir

Otonom araç üreticileri, rekabetin de etkisi ile, otonom araç sistemleri üzerine AR-GE çalışmalarına sürekli olarak yatırım yapmaktadır. Milyarlarca dolar yatırım yapılan ve insanların hayatına doğrudan etki edecek bu modern çağ icadı için devletlerin bir geçiş sürecine önayak olmaları ve inovasyonu engellemeyecek şekilde düzenlemeler yapması gerekmektedir. Zira otonom araçlara dair çalışmalar devam ettikçe ve otonom araçların kullanımına olan talep arttıkça, kamu düzeninin sağlanması ve farklı birçok hukuki karışıklığın açığa kavuşturulması için hukuki düzenlemelerin yürürlüğe konmasına ihtiyaç duyulacaktır. Hali hazırda, özellikle otonom araçlar üzerinde çalışmalar yürüten şirketlerin bulunduğu ülkelerde otonom araçlara ilişkin yasa boşluğu, kanun koyucular tarafından giderilmeye çalışılmaktadır. Otonom araçların desteklenmesi ve buna dair mevzuat çalışması yapan ülkeler arasında özellikle ABD, Birleşik Krallık ve Almanya başı çekmekte, bu alanda çalışma yapmak isteyen diğer ülkelere rol modeli olmaktadır. Ayrıca, Singapur, Hollanda, Güney Kore gibi ülkeler de yoğun bir şekilde çalışmalar yürütmektedir. İşbu çalışmamızda, otonom araçları, otonom araçların uluslarası mevzuattaki yerini, otonom araçlar üreticilerinin, kullanıcılarının hukuki sorumluluğa ilişkin tartışmaları irdeledik.

Alt Kira Sözleşmelerinin Şerhi

admin — Wed, 12 Feb 2020 12:32:27 +0000

Şerh anlaşmasının kural olarak malik ile yapılacağı kabul edilmektedir. Ancak somut olaya göre her zaman malik kiraya veren olmayabilir. Bazı durumlarda kiraya veren kiracı olabilmektedir. Bu durumda bir alt kira sözleşmesi gündeme gelecektir. Alt kira sözleşmesinin şerhi de mümkün olabilmektedir. Bu durumda asıl kira sözleşmesinin de tapu sicilinde şerhinin tesis edilmiş olması, alt kiraya veren ile alt kiracı arasında imzalanacak sözleşmenin asıl kiraya veren ile alt kiraya veren arasında imzalanan sözleşmede belirtilen süre ve kullanım yönünden paralel olması ve nihayetinde taşınmaz malikinin bu şerhe rıza göstermesi gerekmektedir¹.

Alt kira sözleşmesi ilişkisinde, kiraya verenin sözleşme içerisine kira şerhi yapılacağı hususunu koyması, alt kira şerhinin yapılması için tek başına yeterli olmayacaktır. Zira kendisi taşınmazın maliki konumunda değildir veya malik tarafından kira şerhi yapılabilmesi için üst kira sözleşmesinde yetkilendirilmemiştir. Bu halde alt kiracı, sözleşmede kiraya veren tarafından şerhin yapılacağı hususunda kendisine taahhüt verilmiş olması halinde, buna karşı kiraya verenin borca aykırı davrandığı iddiasını gündeme getirebilecektir.

Alt kira sözleşmesinin şerhi için, taşınmaz maliki kiraya verene kiralanan taşınmaz üzerinde kira şerhi verme yetkisini tanımalıdır veya alt kira sözleşmesinin şerhi için malikin tapuda bu alt kira sözleşmesinin şerhi için başvurması gerekecektir.

Bununla beraber bir taşınmazın tamamı üzerinde kira şerhi kurulmuşsa, tekrarından tamamı veya bir kısmı için şerh konulamayacağı hususu tartışmalıdır. Esasen kanunda veya Tapu Sicil Tüzüğünde aynı yere birden fazla kira şerhi yapılamayacağı belirtilmemiştir. Bir taşınmaz üzerinde mevcut bir kira şerhi olmasına rağmen ikinci bir kira şerhi konulabileceği TKGM’ye soru konusu edilmiştir². Bu noktada önemli olan hususun mevcut kira şerhini bilmesine rağmen ikinci bir kira şerhi koymak isteyen tarafın mevcut kira şerhinin tüm hukuki sonuçlarını kabul ederek, ikinci sırada bir kira şerhi hakkına sahip olacağıdır. Yani mevcut kira şerhi öncelikli olacaktır. Buna ek olarak, ikinci bir şerhin konulması durumunda ilgili yazıya göre tapu müdürlüğünce mevcut kira şerhinin taraflarına bilgi verilmesi gerekecektir.

Her ne kadar bir taşınmazın tamamı üzerinde şerh konulduğunda, taşınmazın bir kısmı veya taşınmazın tamamı üzerinde ikinci bir şerhin konulup konulmayacağı tartışmalı da olsa, aynı taşınmaz üzerinde belli şartlar dahilinde birden fazla kira şerhinin tesis edildiğini görmek mümkündür. Şöyle ki, kiralanan taşınmazın bir bölümü bir kiracı tarafından, bir bölümü ise diğer kiracı tarafından kiralanmış olabilir. Bu iki kiracı da ayrı ayrı zamanlarda tapu dairesine giderek, taşınmazda kiraladıkları ilgili alanı taşınmaz krokisinde taralı alan olarak belirterek taşınmaza kira şerhini koyabilir³. Bu noktada kiralanan alan detaylı bir şekilde gösterilerek, kiralanan kısmın belirlenebilirliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Kanaatimce, bu durumda taşınmaz devrinin gerçekleşmesi halinde, yeni malik TBK m. 351 kapsamında gereksinimine dayanarak şerh edilen ilgili taralı alan için kiracıların tahliyesini isteyemeyecektir.

Asıl kiracı ile kiraya veren arasında kira ilişkisi sona erdiğinde, bu durumda asıl kiracı ile alt kira arasında yer alan kira sözleşmesi de sona erecektir. Doktrinde alt kira sözleşmesinin asıl kira sözleşmesinden bağımsız olduğunu ve dolayısıyla asıl kira sözleşmesinin sona ermesinin bu alt kira sözleşmesinin sona ermesi anlamına gelmeyeceğini savunan karşı görüşler de mevcuttur⁴. Bu durumda alt kiracı lehine tapuda şerh edilmiş bir sözleşme varsa bu şerhin akıbetinin ne olacağı sorunsalı ortaya çıkacaktır.

Fikret Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, s. 349
İlgi : TKGM Tasarruf İşlemleri Dairesi Başkanlığının 09.01.2008 tarih 1561/72-113 s.y.
Metin Yeşil, Tapu İşlemleri, İstanbul, 9. Baskı, 2010, Mayıs, s. 349
Gümüş, Kira Sözleşmesi, s.213

Kira Sözleşmesinin Tapuda Şerhi İşleminin Mali Yönü

admin — Wed, 12 Feb 2020 12:29:24 +0000

Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı tarifenin 10. altbaşlığı adi veya hasılat kira mukavelelerinin tapu siciline şerhinde mukavele müddetine göre hesaplanacak kira toplamının ve mukavele mevcut değilse veya mukavelede müddet belirtilmemişse bir yıllık kira bedelinin üzerinden binde 6,83 oranında tapu harcı olacağını belirtir.

Taraflar arasında imzalanmış kira sözleşmesi noter huzurunda yapılmamış ise bu durumda Vergi Kanununda (1) sayılı tablo altında akitlerle ilgili kağıtlar altında yer alan kira mukavelenameleri için binde 1,89 oranında bir damga vergisi öngörülmüştür. Dolayısıyla noterde yapılan kira sözleşmeleri için damga vergisi ödendiğinden, ayrıca kira sözleşmesinin tapu kütüğüne şerhi işlemi sırasında damga vergisi harcı kesilmeyecektir.

Uygulamada tarafların kira şerhine konu olacak kira sözleşmesini noterde düzenlemeyip doğrudan imzalı olarak tapuya götürmesine sıklıkla rastlanmaktadır. Bunun sebebi ise tarafların damga vergisi haricinde noterlerin sayfa başına kesmiş olduğu tutar ve ayrıca noterlik hizmet ücretidir. Kira sözleşmesine göre hesaplanacak şerh tutarlarının nasıl ödeneceği hususunu taraflar sözleşme de kararlaştırabilir.

Kira şerhinin maliyeti ile ilgili olarak uygulamada karşılaşılan bir diğer sorun ise sözleşmede kira bedelinin döviz cinsinden belirlenmesi sonucu tapu memurunun alması gereken harçları nasıl hesaplayacağına ilişkindir. Yukarıda açıklandığı üzere kira bedeli Türk Lirası olarak belirlenebileceği gibi, döviz cinsinden de belirlenebilir¹. Sözleşmenin bedelinin döviz cinsinden belirlenmesi halinde, tapu memuru, kira sözleşmesine konu sözleşme harç ve tutarını, TCMB’nin günlük olarak saat 15:30’da açıkladığı döviz alış kuruna göre hesaplayacaktır. Uygulamada tapu müdürlükleri tapu başvurularını öğle arasına kadar aldığından ve ilgili harç tutarı günlük olarak 15:30’da açıklanan TCMB döviz alış kurundan önce hesaplandığında ve taraflar 15:30’dan sonra imzaya çağrıldığında, ödenmiş harcın eksikliği veya fazla ödenmiş olması sebebiyle iadesi sorunsalı doğacaktır. Zira bu durumda kira şerhi 15:30’dan sonra sonuç doğuracağından bir önceki güne göre hesaplanan TCMB döviz alış kurunun işleme konu bedelin harcının hesabında dikkate alınmaması gerekecektir.

Buna ilişkin bir örnek vermek gerekirse Toplam kira süresi iki yıl olan bir kira sözleşmesinin aylık kira bedelinin 10.000,00 USD olduğunu varsayalım. İki yılın tamamına kira şerhi konulacaksa, sözleşme bedeli yirmi dört ay için toplamda 240.000,00 USD olacaktır. Sözleşmenin Türk Lirası tutarı ise, sözleşmenin döviz tutarının işlemin yapılacağı günün TCMB döviz alış kuru göre çarpılması sonucu bulunacaktır. Örneğin 01.12.2017 tarihinde işlemin yapılacağını varsayalım. Bu durumda ilgili tarihin döviz alış kuru 3.9324 ile sözleşmenin döviz cinsinden bedeli çarpılacak ve sözleşme bedeli 943.776,00 TL olacaktır. Bu tutar üzerinden tapu harcı (2017 harç oranları esas alınarak) binde 6,83 oranıyla 6446 TL, damga vergisi harcı ise binde 1,89 oranıyla 1784 TL olarak çıkacaktır. Buna ilave olarak her yıl TKGM tarafından belirlenen döner sermaye tutarı da taraflardan istenecektir.

Konuya ilişkin Hazine Müsteşarlığının 25/11/2009 tarih ve 50606 sayılı yazısında Türk parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı karar’da bir kira sözleşmesinde kira bedelinin yabancı para üzerinden kararlaştırılmasına ve bu tür sözleşmelerin tapu siciline şerh edilmesine engel teşkil edecek bir hüküm bulunmadığı, bu çerçevede, kira sözleşmelerinin yabancı para üzerinden belirtilen değer gösterilmek suretiyle tapu siciline şerh edilmesinde kambiyo mevzuatı açısından bir sakınca görülmemesinden dolayı kira kontratı üzerindeki yabancı para cinsindeki değerin idarece yapılacak ve para tahsilatını gerektirecek bir işleme esas alınması halinde, işlem tarihindeki rayice göre Türk parası karşılığı olarak hesabının yapılmasının uygun olacağı yönünde görüş verilmiştir.

Kira Sözleşmesinin Üçüncü Kişiye Devri

admin — Wed, 12 Feb 2020 12:24:47 +0000

1.1. Genel Anlamda Kira Sözleşmesinin Devri:

TBK m. 205 sözleşmenin devrini düzenlemektedir. Maddeye göre sözleşmenin devri, sözleşmeyi devralan ile devreden ve sözleşmede kalan taraf arasında yapılan ve devredenin bu sözleşmeden doğan taraf olma sıfatı ile birlikte bütün hak ve borçlarını devralana geçiren bir anlaşmadır. İlgili maddenin 2’nci fıkrası uyarınca “Sözleşmeyi devralan ile devreden arasında yapılan ve sözleşmede kalan diğer tarafça önceden verilen izne dayanan veya sonradan onaylanan anlaşmada, sözleşmenin devri hükümlerine tabidir”. Buna ilaveten ilgili madde sözleşmenin devrinin geçerliliğinin, devredilen sözleşmenin şekline bağlı olduğunu, kanundan doğan halefiyet hâlleri ile diğer özel hükümlerin saklı olduğunu düzenlemiştir.

TBK m. 323 ise kira sözleşmesinin devrini düzenlemiştir. Maddeye göre:

(I) Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasını almadıkça, kira ilişkisini başkasına devredemez. Kiraya veren, işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz.

(II) Kiraya verenin yazılı rızasıyla kira ilişkisi kendisine devredilen kişi, kira sözleşmesinde kiracının yerine geçer ve devreden kiracı, kiraya verene karşı borçlarından kurtulur.

(III) İşyeri kiralarında devreden kiracı, kira sözleşmesinin bitimine kadar ve en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu olur.

TBK’nın 205’inci maddesi genel hüküm mahiyetinde olup kira sözleşmesinin devrine ilişkin hükümleri düzenleyen 323’ncü madde TBK m. 205’e göre özel hüküm niteliğindedir1. Dolayısıyla kira sözleşmesinin devrinde öncelikle TBK m. 323 uygulanacak olup, bu maddede hüküm bulunmayan durumlarda TBK m. 205 incelenecektir.
TBK m. 323 hükmü hem taşınır hem de taşınmaz kiralarında uygulama alanı bulacaktır. Maddenin ilk fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca işyeri kiralarında kiraya verenin kira ilişkisini başkasına devretmeye dair rızayı vermekten kaçınamayacağı belirtilerek madde kapsamına bir istisna getirilmiştir. Ancak kanunun lafzı “Kiraya veren, işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz” şeklinde olduğu için, lafzi bir yorumla söz konusu istisnanın konut kiralarında uygulama alanı bulmayacağı ve yalnızca işyeri kiralarında uygulama alanı bulacağı ifade edilebilir.

TBK m. 323 kapsamına aykırı olarak tarafların aralarında imzalayacakları sözleşmede kiraya verenin, kiracının sözleşmeyi devrini yasaklayıp yasaklayamayacağı hususunda doktrinde farklı görüşler bulunmaktadır. Doktrinde ileri sürülen görüşlerden birine göre hüküm nisbi emredici nitelikte olduğundan kiraya veren bu şekilde bir kısıtlama yaparak kiracının sözleşmeyi devretmesini engelleyemeyecektir2.

Belirtmek gerekir ki kira sözleşmelerinin devri, özellikle belirli süreli kira sözleşmelerinde önem taşımaktadır. Zira süresi belirsiz olan kira sözleşmeleri, süresi belirli olan kira sözleşmelerine göre fesih süresine uymak şartıyla her zaman sona erdirilebilir3. Bu durumda belirli süreli kira sözleşmelerinin devrinin daha makul bir sebebe dayandığını belirtmek gerekir.

1.2. Kira Sözleşmesinin Devrinin Şartları:

1.2.1. Kira Sözleşmesinin Devrine İlişkin Anlaşmanın Varlığı

Mevcut bir kira sözleşmesinin kiracı tarafından yeni kiracıya devredilebilmesi için kiracının bu devire ilişin yeni kiracı ile bir devir anlaşması imzalaması gerekir. Bu devire kiraya verenin de taraf olması mümkündür. Kiraya verenin bu devir sözleşmesine taraf olması devreden kiracının, ileride çıkabilecek ispat sorunlarına karşı elini güçlendirmesine yardımcı olacaktır.

Kiraya veren bu sözleşmeye taraf olması mümkün olmak ile birlikte, kiraya verenin sözleşmeye taraf olması devir sözleşmesinin geçerliliği açısından esaslı bir unsur değildir. Zira TBK m. 205 uyarınca kiraya verenin devir sözleşmesine taraf olmasını zorunlu tutmamıştır. Madde hükmünde de ifade edildiği gibi önceden verilen izne dayanılarak da bu sözleşme devri yapılabilir.

Bununla beraber kiraya verenin sözleşmeye taraf olmasında da bir engel yoktur. TBKm. 323 kapsamında da kiraya verenin yazılı4 rızası aranmış, ancak kiraya verenin, devir sözleşmesine taraf olmasına dair herhangi bir engelden bahsedilmemiştir.

Son olarak genel hüküm niteliğinde olan TBK m. 205 3’üncü fıkrası uyarınca devir sözleşmesinin geçerliliği devredilen sözleşmeye bağlı kılınmıştır. Yani tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen asıl kira sözleşmesi yazılı olarak düzenlenmişse, bu kira sözleşmesi bu madde hükmüne göre yeni kiracıya sözlü olarak devredilemeyecektir. Bununla beraber devir sözleşmesine kiraya veren yazılı onay vermiş olabilir. Yazılı onay üzerine de kiracı, kiralananı kullanmaya başlamış olabilir. Bu durumda kiraya verenin, devreden kiracı ile devredilen kiracı arasındaki sözleşmenin şekil şartlarına uyup uymadığını bilmesi beklenemez. Ancak her halükârda geçersiz veya sona ermiş bir kira sözleşmesinin devri söz konusu olmayacaktır5.

1.2.2. Kiraya Verenin Rızası

Şüphesiz ki kiraya verenin yazılı rızası, kiracının kira sözleşmesini devretmesi için çok elzemdir. Kiraya verenin rızası değişik şekillerde olabilir. Yukarıda da belirtildiği üzere kiraya veren devir sözleşmesinin tarafı haline gelerek devir sözleşmesine rıza gösterebilir veya devire ilişkin olarak yazılı beyan ile devire onay verdiğini belirtebilir. Bunların dışında kiraya veren zaten ilk kira sözleşmesi içerisinde kiracının bu devrine karşı onay verdiğini de belirtebilir. Son olarak devir sözleşmesi imzalansa da rıza devir sözleşmesinin imzalanmasından sonra da verilebileceğini belirtmek gerekir.

Kiraya verenin, kira sözleşmesine vermiş olduğu rıza ile devreden kiracı ile devredilen kiracı arasında bu devir sözleşmesel hüküm ve sonuçlarını doğuracaktır. Dolayısıyla burada rıza değiştirici yenilik doğuran bir etkiye sahiptir6.

Kira sözleşmesinin devri için rıza talep edildiğinde bu rıza, nisbi ilişki çerçevesinde devretmek isteyen kiracı tarafından kiraya verene yapılmalıdır. Devredilen kiracı, herhangi bir bağı olmadığı için doğrudan kiraya verene karşı bir rıza talebinde bulunamaz. Zira borç ilişkisinden doğan alacak hakkı, sadece borç ilişkisinin diğer tarafına karşı ileri sürülebilir. Borç ilişkisinin tarafları dışında, üçüncü bir kişiye karşı alacak talebinde bulunulması, sözleşmenin nisbiliği ilkesine aykırı düşecektir7.

1.2.3. İşyeri Kiraları Açısından Rıza

Her ne kadar kiraya verenin rızası, kira sözleşmesinin devredilmesi için esaslı şart olsa da, daha önce açıklandığı üzere işyeri kiralarında TBK m. 323 fıkra 1 uyarınca kiraya veren haklı sebep göstermedikçe bu rızayı vermeye kaçınamayacaktır. Kanun koyucu, bu madde ile tacirlerin kiralanan yer üzerinde yaptığı masrafların boşa çıkmasını önlemek amacıyla ekonomik kayba uğramamasına yönelik olarak tacir olan kiracılara bir imkân sağlamıştır.

Kanun’da geçen işyeri kavramı, ayrıca belirtilmediğinden dolayı sadece çatılı işyeri olarak değil, üstü açık işyerlerini de kapsayacaktır. Ancak yine de işyeri kavramının açıklığa kavuşturulması, bu maddeden yararlanmak isteyen kiracıların belirlenmesi için önemlidir. Bir yerin işyeri kirası olarak kabul edilebilmesi için, yerin kiracının ekonomik faaliyetlerine veya mesleğinin icrasına hizmet etmesi gerekecektir8.

Ekonomik açıdan zor günler geçiren bir tacir kiraladığı yer için yaptığı masrafların boşa çıkmasını engellemek amacıyla kira sözleşmesini devretmek isteyebilir. Bu devir sayesinde, yaptığı masrafların karşılığını yeni kiracıdan isteyebilecektir. Bu noktada doktrinde bazı yazarlar8, sadece iş yeri kiralamalarında böyle masraflar olmadığını, konut kiralamalarında da birçok masraf yapıldığını, dolayısıyla konut kiralamalarında da kiraya verenin haklı gerekçesi olmadan kira sözleşmesinin devrine engel olunmaması gerektiğini belirtilmiştir. Üstelik tacir olan kişinin ekonomik zarara uğraması ticari hayat içerisinde olan bir risktir ve basiretli tacir tarafından önceden öngörülmesi gerekir.

Bu noktada belirtmek gerekir ki 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 53. Maddesi uyarınca bu madde hükmü, kiracısı bir tacir ya da tüzel kişi olan işyeri kiralarında 1 Temmuz 2020 yılına kadar ertelenmiştir. Ancak serbest meslek erbablarına madde hükmü aynen uygulanabilecektir.

Kanun koyucu 323. madde ile ayrıca kiraya verenin kiracısını seçme özgürlüğünü kısıtlamış olmaktadır. Kiraya veren kiracı ile anlaşarak rızası ile kiracısını seçmiş olacaktır. Ancak kanunun bu hükmü ile işyeri kiralarında kiraya veren, kiracının kendisine dayattığı yeni kiracı ile kira ilişkisine devam etmek zorunda kalacaktır.

İşyeri kiralarında kiraya veren, kiracı tarafından bu kira sözleşmesinin devredilmesine sadece haklı gerekçeler göstererek engel olabilir. Burada haklı gerekçelerin ispatı kiraya verenin üstüne yüklenmiştir. Dolayısıyla haklı gerekçelerin varlığı kiraya veren tarafından ispat edilene kadar, kiraya veren kira devrine onayı vermek zorundadır. Yani aslında kanun koyucu bu madde ile diğer kiralamalardan farklı olarak iş yeri kiralarında sözleşmenin devredilebilirliğini esas almıştır10. Esasen işyerinde böyle bir hükmün konması ile kiracının işyeri için çok masraf yapmasından dolayı yapmış olduğu masrafların boşa çıkmasını önlemektir. Ancak doktrinde bir diğer görüşte bazı durumlarda konut kiralamalarında da bu şekilde büyük montanlı masrafların olabildiği, dolayısıyla konut kirası ile işyeri kirası arasında bu açından büyük farklılıkların olmadığını savunmaktadır.

1. Mustafa Alper Gümüş, Yeni 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununa Göre Kira Sözleşmesi, 2. Baskı, İstanbul, 2012, s. 226, Şeçkin Topuz / Ferhat Canbolat, Kira İlişkisinin Devri – Yeni Türk Borçlar Kanununun İlgili 323’üncü maddesinin Değerlendirilmesi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2011, s. 102.
2. Murat İnceoğlu, Kira Hukuku, Cilt I, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, Mart 2014, s.533.
3. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 3. Baskı, Ankara, Yetkin Yayınları, 2016, s. 367
4. Her ne kadar kira sözleşmesinin devrine ilişkin onayın yazılı olarak verilmesi gerektiği belirtilse de, kiraya veren tarafından sözlü olarak izin verilmesi ve kiralananın da yeni kiracı tarafından kullanılmasına uzun süre müsaade edilmesi halinde sözlü olarak verilen onayın geçersizliğinin ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması olarak yorumlanacaktır.
5. Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, s. 367
6. Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, s. 367.
7. Kemal Oğuzman / Turguz Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 5. Bası, Ankara, 2006, s. 24
8. Gümüş, Kira Sözleşmesi, s.24.
9. İnceoğlu, Kira Hukuku, s. 532
10. Topuz / Canbolat, Kira İlişkisinin Devri, s. 109.

Simsarlık Sözleşmeleri

admin — Sun, 06 Oct 2019 16:56:26 +0000

Simsarlık Sözleşmeleri Türk Borçlar Kanunu’nun 520 ile 525. Maddeleri arasında düzenlenmektedir. Bu sözleşme türünün kanunda açıklaması ise şu şekilde yapılmaktadır: “Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir”. Uygulamada simsarlık sözleşmeleri işçi bulma ve yerleştirme faaliyetleri yürüten özel istihdam büroları, emlakçılar veya şirket satıcısı veya alıcısını buluşturan komisyoncular şeklinde karşımıza çıkabilmektedir.

Simsarlar, örneğin özel istihdam bürolarını ele alındığında, işveren ile işçinin arasındaki iş sözleşmesinin kurulmasına imkân sağlamak amacıyla işçinin seçimi için görüşmeler yapar, toplantılara katılır, işveren ile işçinin yapacağı sözleşmenin müzakerelerini yapıp bunu yürütebilir.

Simsarlık, kanunda birkaç madde ile tanımlansa da vekalet sözleşmelerine ilişkin hükümlerde simsarlık sözleşmelerine uygulanmaktadır. Bu kapsamda simsarlık sözleşmeleri için yazılı şekil şartı bulunmamaktadır. Ancak ispat açısından sözleşmenin yazılı şekilde yapılması ileride doğabilecek ihtilafların önüne geçmek için önemlidir.

Simsarlar faaliyetlerini yürütürken kendisine işi veren, diğer anlamda vekalet verenin talimatına uygun olarak yürütmekle yükümlüdür. Ancak, vekâlet verenden izin alma imkânı bulunmadığında, durumu bilseydi onun da izin vereceği açık olan hâllerde, vekil talimattan ayrılabilir. Bunun dışındaki durumlarda vekil, talimattan ayrılırsa, bundan doğan zararı karşılamadıkça işi görmüş olsa bile, vekâlet borcunu ifa etmiş olmaz. Dolayısıyla yapılacak faaliyette sorumluluk açısından önemli olan nokta simsarın, vekalet verenin talimatlarına uygun olarak hareket edip etmemesidir. Örnek olarak özel istihdam büroları için işverenin, özel istihdam lisansı olan şirketten spesifik olarak istediği özelliklere uygun bir işçi bulması talimatının vekil olan özel istihdam belgeli şirket tarafından yerine getirilmesi gerekir.

Simsarın üstlendiği görev vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütülerek ifa edilmelidir. Gerekli özenin gösterilip gösterilmediğin tespitinde benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışlar esas alınır.